Dach się sam nie odśnieży...

Początek formularza

Dół formularza

Początek formularza

Opady śniegu mogą czasami sprawiać niemiłą niespodzianki nie tylko kierowcom i służbom drogowym, ale także pracodawcom. Obfite opady śniegu i niskie temperatury powodują oblodzenia chodników oraz zaleganie grubych warstw śniegu na dachach. Na właścicielach i zarządcach budynków ciąży obowiązek usuwania zalegających warstwa śniegu z dachów oraz zwisających lodowych sopli z dachu.

Konieczność wykonywania tych czynności wynika z art. 61 ustawy Prawo budowlane, w myśl którego właściciel lub zarządca obiektu jest zobowiązany zapewnić jego bezpieczne użytkowanie, m.in. w razie wystąpienia silnych wiatrów czy intensywnych opadów atmosferycznych.

Odśnieżenie chodnika przed drzwiami wejściowymi do zakładu pracy lub blokiem spółdzielni mieszkaniowej nie sprawia na ogół większych problemów. Jednak już usunięcie śniegu z dachu wymaga od pracodawcy lub zarządcy spełnienia szeregu wymagań bhp w celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa pracownikom wykonującym te czynności.

Jeżeli więc pracodawca nie korzysta z usług profesjonalnej firmy zajmującej się odśnieżaniem dachów i skieruje do tego zadania pracownika, musi go odpowiednio przeszkolić i zabezpieczyć.

Upadek z wysokości jest przyczyną co 6 wypadku śmiertelnego w całej gospodarce narodowej i aż co 3 wypadku śmiertelnego w budownictwie.

Warunki bezpieczeństwa pracy na stanowisku przy odśnieżaniu dachów.

 Akty prawne określające warunki pracy na w/w stanowisku:

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. 2003 nr 169 poz. 1650  ze zm. Dz.U. 2007 nr 49 poz. 330) [link]
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 marca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2008 nr 108 poz. 690); [link]
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych ( Dz. U. 203 nr 47 poz. 401); [link]
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz.U. 2017 poz. 796); [link]
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. 2016 poz. 2067) ze zm.; [link]
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 w sprawie rodzajów prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej (Dz. U. 1996 nr 62 poz. 287) [link]
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. Nr 60 poz.279) [link]

Nie ma jednego aktu prawnego określającego wymagania dotyczące bezpiecznej pracy przy odśnieżaniu dachów. Jednak na podstawie w/w przepisów oraz innych ogólnych przepisów z zakresu bhp można stwierdzić następujące wymagania dla pracownika pracującego przy odśnieżaniu dachów:

a) pracownik, który ma za zadanie odśnieżać dachy, nie musi mieć szczególnych kwalifikacji;

b) powinien posiadać aktualnym szkolenie bhp, którego program obejmował zagadnienia dotyczące przepisów i zasad bhp przy odśnieżaniu obiektów (odśnieżanie dachów jako praca szczególnie niebezpieczna powoduje, iż pracownicy pracujący przy w/w pracy powinni przechodzić szkolenie okresowe bhp raz do roku);

c) powinien mieć ważne i aktualne badania lekarskie stwierdzające zdolność do wykonywania pracy przy odśnieżaniu, w tym specjalistyczne badania lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na wysokości powyżej 3 m;

d) powinien także przejść instruktaż stanowiskowy uwzględniający różne rodzaje pokryć dachów, różną pochyłość dachów oraz adekwatne do tych dachów rodzaje zabezpieczeń pracownik podczas wykonywania pracy na tych dachach;

e) powinien również być zapoznany z oceną ryzyka zawodowego, związanego z wykonywaną pracą.

f) powinien zapoznać się z instrukcją bhp przy odśnieżaniu dachów (pracodawca zapewnia pracownikowi stały dostęp do w/w instrukcji).

Zabronione jest dopuszczanie pracowników do pracy na wysokości przy odśnieżaniu dachów, jeśli nie spełniają powyższych wymogów.

Zabronione jest także zatrudnianie przy odśnieżaniu dachów:

• kobiet ciężarnych;
• młodocianych (osób, które ukończyły 16 lat, a nie przekroczyły 18 lat).

Organizując pracę przy odśnieżaniu dachu, należy pamiętać o zagrożeniach dla pracowników i osób postronnych, jakie mogą stworzyć spadające z wysokości przedmioty, w tym śnieg i sople lodu. Ponadto należy uchronić pracowników nie tylko przed upadkiem z dachu z powodu zbytniego zbliżenia się do jego krawędzi, ale również zabezpieczyć ich na wypadek, gdyby dach się załamał.

Należy również pamiętać o tym, że jeśli nawet pracownik spełnia powyższe wymogi, to i tak nie wolno dopuścić go do pracy:

a) jeśli nie zostały mu zagwarantowane skuteczne środki ochrony zbiorowej przed upadkiem z wysokości takie jak balustrady składające się z poręczy ochronnych umieszczonych na wysokości co najmniej 1,1 m i krawężników o wysokości co najmniej 0,15 m. Pomiędzy poręczą i krawężnikiem powinna być umieszczona w połowie wysokości poprzeczka lub przestrzeń ta powinna być wypełniona w sposób uniemożliwiający wypadnięcie osób.  Jeżeli ze względu na rodzaj i warunki wykonywania prac na wysokości zastosowanie tego typu balustrad jest niemożliwe (np. przy pracach podczas odśnieżania dachu), należy stosować inne skuteczne środki ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, odpowiednie do rodzaju i warunków wykonywania prac

b) jeśli nie wyposażono go w środki ochrony indywidualne adekwatne do zagrożeń występujących podczas odśnieżania dachów:

• szelki bezpieczeństwa spełniające normę PN-EN 361 wraz z zatrzaśnikiem lub łącznikiem spełniającym normę PN-EN 362, linką bezpieczeństwa zgodną z normą PN-EN 354 i amortyzatorem zgodnego z normą PN-EN 355 lub urządzeniem samohamownym zgodnym z normą PN-EN 360. (linka bezpieczeństwa przymocowana do stałych elementów konstrukcji),
• hełm spełniający normy PN-EN 397,
• obuwie zabezpieczające przed poślizgnięciem, EN 345
• rękawice ochronne zgodne z norma PN-EN 511,
• odzież chroniąca przed zimnem - powinna spełniać wymagania norm europejskich EN 342 (w przypadku odzieży stosowanej w temperaturach poniżej -5^oC)  lub EN 14058 (w przypadku odzieży stosowanej w temperaturach do -5^oC),
• gogle przeciwodpryskowe, EN 166,
• kamizelkę odblaskową spełniająca normę PN-EN 471.

Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości powinien być również zgodny z PN-EN 365.

Natomiast odzież ochronna powinna spełniać wymagania ogólne zawarte w normie PN-EN 340.

Instrukcja użytkowania środków ochrony indywidualnej musi być opracowana w języku polskim oraz musi zawierać opis symboli znajdujących się na wyrobie.

Do obowiązków pracodawcy należy wyposażenie pracownika w odpowiednie środki ochrony indywidualnej, chroniące przed upadkiem z wysokości, a obowiązkiem pracownika jest stosowanie tych środków. Pracodawca musi także zadbać o to, by pracownicy umieli posługiwać się przydzielonym im sprzętem i środkami zabezpieczającymi przed upadkiem z wysokości.

Obowiązkiem pracodawcy jest również zapewnienie pracownikom zatrudnionym w systemie ciągłym przy pracach prowadzonych na otwartej przestrzeni, posiłków regeneracyjne i napoje. Ich rodzaj i temperatura powinny być dostosowane do warunków wykonywanej pracy.

Nie można też zapominać, że pracownicy wykonujący prace na otwartej przestrzeni powinni mieć zapewnione pomieszczenie, w którym będą się mogli ogrzać lub zmienić odzież. Temperatura w jego wnętrzu nie może być niższa niż 16 °C.

Prace na przy odśnieżaniu dachów są pracami szczególnie niebezpiecznymi.

Prace wykonywane na wysokości są zaliczane do prac szczególnie niebezpiecznych. Wynikają z tego faktu określone obowiązki dla pracodawcy. Oznacza to, że praca polegająca na odśnieżaniu dachu jest także pracą szczególnie niebezpieczną!

Jeżeli w firmie występują prace szczególnie niebezpieczne, pracodawca sporządzić ich wykaz. Powinny także zostać ustalone szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu takich prac.

Szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych - praca na wysokości, w tym odśnieżanie dachów

1. Bezpośredni nadzór nad tymi pracami przez wyznaczone do tego celu osoby,
2. Odpowiednie środki zabezpieczające - środki ochrony indywidualnej,
3. Prace wykonywane na wysokości powyżej 2 metrów, przy których wymagane jest stosowanie środków ochrony indywidualnej przed upadkiem z wysokości powinny być wykonywane przez co najmniej 2 osoby,
4. Instruktaż pracowników, którzy będą wykonywać te prace, obejmujący przede wszystkim:
• imienny podział pracy,
• kolejność wykonywania zadań,
• wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach.

Uwaga!

Należy pamiętać, aby o trwającym odśnieżaniu dachu i środkach bezpieczeństwa, które należy zastosować w czasie prac związanych z tym odśnieżaniem, poinformować osoby przebywające lub mogące przebywać w miejscu lub w sąsiedztwie prowadzenia tych prac. Należy też zabezpieczyć i oznakować odpowiednią strefę bezpieczeństwa wokół obiektu, gwarantującą bezpieczeństwo osobom postronnym podczas odśnieżania i zrzucania śniegu oraz lodu z dachu.

Strefa niebezpieczna w swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym od płaszczyzny obiektu budowlanego nie powinna być wynosić mniejsza niż 1/10 wysokości, z której mogą spadać przedmioty lub zwały śniegu, ale nie mniej niż 6 m. Wziąwszy pod uwagę wysokość obiektów budowlanych w Polsce strefa ta w praktyce będzie wynosiła 6 m.

W zwartej zabudowie miejskiej wymiar strefy niezabezpieczonej może być zmniejszony pod warunkiem zastosowania innych rozwiązań technicznych lub organizacyjnych zabezpieczających przed spadaniem przedmiotów, sopli lodu lub zwałów śniegu (np. wyłączenie chodnika i ulicy z ruchu).

Techniczne warunki bezpieczeństwa podczas odśnieżania dachu.

Wymagania dotyczące zabezpieczeń przed upadkiem z wysokości stanowią, iż przemieszczane w poziomie stanowisko pracy powinno mieć zapewnione mocowanie końcówki linki bezpieczeństwa do pomocniczej liny ochronnej lub prowadnicy poziomej, zamocowanej na wysokości około 1,5 m, wzdłuż zewnętrznej strony krawędzi przejścia. Wytrzymałość i sposób zamocowania prowadnicy, o której mowa wcześniej, powinny uwzględniać obciążenie dynamiczne spadającej osoby. W przypadku gdy zachodzi konieczność przemieszczania stanowiska pracy w pionie, linka bezpieczeństwa szelek bezpieczeństwa powinna być zamocowana do prowadnicy pionowej za pomocą urządzenia samozaciskowego. Długość zespołu łącząco – amortyzującego zgodnie z normą nie powinna być większa niż 2 m. Amortyzatory spadania nie są wymagane, jeżeli szelki bezpieczeństwa są mocowane do lin z urządzeniem samozaciskowym, ograniczających wystąpienie siły dynamicznej w momencie spadania.

W kwestii kotwiczenia lub mocowania linki bezpieczeństwa do stałych elementów pracownik wykonujący odśnieżanie dachów oraz osoba nadzorująca taką prace powinni ściśle współpracować z administratorem obiektu, którego dach jest odśnieżany.

Należy pamiętać, iż środki ochrony zbiorowej oraz indywidualnej muszą posiadać deklarację zgodności WE oraz oznakowanie CE.

 W sytuacji gdy pracodawca nie zapewnia swoim pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i stwarzają one bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez pracownika praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ? zgodnie z art. 210 § 1 kodeksu pracy - może powstrzymać się od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Należy w takim przypadku zgłosić pracodawcy fakt i przyczynę odmowy podjęcia pracy, a obowiązkiem pracodawcy będzie usunięcie przyczyn uniemożliwiających bezpieczne wykonywanie pracy.

Zapobieganie upadkom w wysokości - porady praktyczne.

Najczęstsze przyczyny upadków pracowników w wysokości przy odśnieżaniu dachów:

• niepoinformowanie pracowników o występującym ryzyku zawodowym - w szczególności o rodzaju materiału z jakiego jest zrobiony dach oraz występowaniu na dachu słabych punktów np. świetlików;
• brak odpowiednich szkoleń pracowników;
• niedostateczny nadzór nad wykonywaną pracą;
• niewyposażanie pracowników, stosownie do rodzaju prac wykonywanych na wysokości, w odpowiednie środki ochrony przed upadkiem z wysokości;
• dopuszczanie pracowników do pracy na wysokości bez zastosowania odpowiednich środków ochrony zbiorowej lub indywidualnej.

Zmniejszenie ryzyka wypadków:

• odpowiedniej jakości praktyczne szkolenia osób wykonujących prace przy odśnieżaniu dachów,
• przeanalizowanie okoliczności i przyczyn wypadków przy odśnieżaniu dachów również tych występujących poza formą;
• zapewnienie pracownikom odpowiedniej jakości sprzętu ochronnego.

Zasady planowania, organizacji i wykonywania prac na wysokości:

• nie rozpoczynaj odśnieżania dachu bez odpowiedniego zaplanowania tej pracy;
• upewnij się, że zostały wzięte wszystkie możliwe okoliczności, które mogą stanowić zagrożenie np. kąt spadu dachu, warunki atmosferyczne w chwili wykonywania pracy, oblodzenie dachu itp.;
• nie lekceważ zagrożenia - sama zwiększona uwaga może nie wystarczyć;
• przed rozpoczęciem pracy przeanalizuj, czy są bezpieczniejsze metody wykonania danej pracy;
• używaj wyłącznie sprzętu ochronnego do specyfiki pracy, atestowanego i sprawnego;
• jeśli kierujesz pracownikami upewnij się że potrafią oni posługiwać się przydzielonym im sprzętem ochronnym;
• jeśli jesteś pracodawcą upewnij się, iż praca na wysokości jest odpowiednio nadzorowana.

Podsumowanie:

Pracownik, który ma za zadanie odśnieżyć dach, nie musi mieć szczególnych kwalifikacji, ale obowiązkowo powinien mieć aktualne szkoleniu bhp, którego program obejmował zagadnienia dotyczące przepisów i zasad bhp przy odśnieżaniu obiektów. Oprócz szkolenia bhp powinien mieć ważne i aktualne badania lekarskie stwierdzające zdolność do wykonywania pracy przy odśnieżaniu, w tym specjalistyczne badania lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na wysokości powyżej 3. Pracownik odśnieżający dach powinien także przejść instruktaż stanowiskowy i być zapoznany z oceną ryzyka zawodowego, związanego z wykonywaną pracą oraz obejmującą rodzaj dachu na którym ma wykonywać pracę. Zabronione jest dopuszczanie pracowników do pracy na wysokości przy odśnieżaniu, jeśli nie spełniają powyższych wymogów.

Infolinia bhp. Słucham?

Co jakiś czas odnoszę nieodparte wrażenie że pracuje w jakim Call Center, na infolinii bhp. Ostatnio tak miałem 26 września tego roku. 

Dzień zacząłem od konsultacji na temat zabezpieczenia stacji podczas rewizji LPG (przygotowanie zbiorników do badania przez inspektora UDT). Aby przygotować zbiornik trzeba z niego wypompować cały gaz i opary ze zbiornika. Kłopotem tej konsultacji było to, iż w tym czasie byłem na II Jurajskim Kongresie Gospodarczym. Problemem który konsultowałem było to, iż zbiornik był podziemny i był umiejscowiony bardzo blisko drogi dojazdowej na parking dla TIRów przy ruchliwej drodze. Pomimo tego że na SMS, i  krótkie rozmowy w przerwie kongresu, w którym uczestniczyłem udało się.

Kolejnym problemem, który stanął przede mną do konsultacji (również podczas kongresu) tego dnia było stworzenie dojścia do instalacji technologicznych i zabezpieczenie  tego dojścia przed upadkiem z wysokości na stożkowym dachu zbiornika. Dojście będzie sporadyczne to i optymalne kosztowo musi być. Tu konsultacja była emailowo - telefoniczna.

Na zakładzie wymyślili takie schodki jako dojście (zdjęcie poglądowe poniżej). 

Powiedziałem, że pasuje takie rozwiązanie jeśli chodzi o stopnie, ale zasugerowałem żeby mocowanie stopnia miało wytrzymałość 12 kN bo wtedy mielibyśmy problem z punktami kotwienia z głowy. Według mnie policzenie na taką wytrzymałość było nie było problemem. Nie wpadłem jednak na to, iż mój młodszy kolega będzie wydzwaniał po potencjalnych dostawcach i pytał o atest stopni schodów jako punktów kotwienia. Zameldował mi po 2 godzinach od rozmowy, że tak się nie da. Podjechałem do niego po kongresie i wytłumaczyłem mu o co w tym rozwiązaniu chodzi.

Podjechałem później jeszcze do biura i otwierając email zobaczyłem pytanie od absolwentki studiów dotyczące stażu w bhp, aby samodzielnie działać. Pytanie dotyczyło strony formalnej tego stażu. Pierwsze o czym pomyślałem to, to iż chyba Pani ta nie była na tej lekcji, bo raczej nie podejrzewam kolegę prowadzącego zajęcia z "Zadań służby bhp" o to aby nie mówił o tym. Oczywiście powstrzymując się od ironii - bo czasami tak mam, że mam ochotę ironizować. W tym miejscu uspokoję jednak wszystkich którzy kiedykolwiek chcieliby mi zadać pytanie nawet najbardziej oczywiste na zadawane pytania nigdy nie ironizuję. Co innego polemika z doświadczonym adwersarzem, który używa argumentów, bo ja tak słyszałem.

Po przyjechaniu do domu ok. 18.00 telefon od jednego z właścicieli firmy procującej na projektach, które nadzorujemy. Pytanie jaką drabinę może  kupić aby była ona zgodna z wymaganiami Inwestora. Po tłumaczeniu, że lepsza była by bezpieczna platforma robocza mój rozmówca odpowiada że wie, ale drabina potrzebna jest mu na już i że nie tylko na tych projektach chce jej używać. Najbardziej rozbawił mnie kontekst rozmowy kiedy dowiedziałem się że mój rozmówca stoi w markecie przed jedną drabina i chciałby ją kupić. Wymienia parametry i normy drabiny jest ok. Na zakończenie rozmowy przypominam rozmówcy jakie prace mogą być wykonywane na tych projektach od których zaczęliśmy rozmowę przy użyciu tej drabiny rozstawnej, którą chce kupić.

Na zakończenie dnia jeszcze tylko rozmowa telefoniczna z kolegą. Już nie pamiętam po co do niego dzwoniłem, ale rozmowa zeszła na akademickie dywagacje na temat podestów serwisowych z balustradami jako praca na wysokości wymagającej używania środków ochrony indywidualnej chroniących przed upadkiem z wysokości. Podesty te często mają balustradę górną 1,1 m, balustradę pośrednią, ale nie mają deski krawężnikowej.

Podsumowanie: Jak mam kłopot z wymaganiami prawnymi lub interpretacją wymagań bhp lub z ochrony przeciwpożarowej dzwonię w zależności od rodzaju kłopotu do Wiesławy, Macieja, Olgierda, Andrzeja lub Kamila. A czy Ty masz do kogo zadzwonić w takiej sytuacji? Zobacz ja jak widzisz pomimo tego że już nieco wiem o tym o czym piszę nadal dzwonię do moich mentorów, bo nawet jak czasami wiem to wolę się upewnić czy dobrze wiem. Jeśli zdobywasz doświadczenie to nie pytaj co zrobić aby móc szkolenia z bhp prowadzić tylko szukaj swojego mentora i postaw sobie za cel być za kila lat lepszym od niego.